Một ngày ở xưởng: từ vóc mộc đến lớp sơn cuối

Buổi sáng ở xưởng bắt đầu bằng việc kiểm tra độ ẩm. Sơn ta chỉ khô đúng cách khi không khí đủ ẩm, nên trước khi ai đó cầm bút, người phụ trách phòng ủ đã đi một vòng, mở hoặc đóng cửa và ghi lại con số trên ẩm kế.

Vóc: nền của mọi thứ

Chiếc khay đến bàn đầu tiên dưới dạng cốt gỗ mộc. Thợ làm vóc bọc một lớp vải mỏng lên cốt, quét hỗn hợp sơn sống trộn đất phù sa rồi để khô. Lớp hom này giữ cho gỗ không nứt theo mùa và cho bề mặt một độ dày đủ để mài sau này.

Sơn, chờ, mài — rồi lặp lại

Mỗi lượt sơn được quét mỏng bằng thép hoặc chổi, cho vào phòng ủ từ một đến ba ngày, rồi đem ra mài nước bằng đá và giấy nhám mịn. Mài không phải để làm mỏng lớp sơn mà để tạo mặt phẳng tuyệt đối cho lớp kế tiếp bám vào. Một chiếc khay đơn giản đi qua vòng này chừng mười lần; đồ có trang trí dày hơn có thể gấp đôi.

• Sơn lót: tạo nền, thường màu nâu cánh gián hoặc đen
• Sơn màu: son đỏ, vàng, hoặc màu pha theo mẫu
• Trang trí: vẽ vàng, cẩn vỏ trứng, dát bạc — tuỳ mẫu
• Sơn phủ: hai đến ba lớp trong để khoá bề mặt

Đánh bóng bằng tay

Buổi chiều là lúc yên tĩnh nhất. Người đánh bóng dùng lòng bàn tay, một chút bột than và tóc rối để chà từng vòng cho đến khi mặt sơn phản chiếu rõ khuôn mặt mình. Không có máy nào thay được bước này, vì lực và nhiệt của bàn tay là thứ làm lớp sơn lên nước.

Sơn mài không vội được. Mình chỉ làm phần việc của mình rồi để thời gian làm phần còn lại.

Một người thợ lâu năm của xưởng

Chiếc khay rời xưởng khi đã qua kiểm tra dưới ánh sáng nghiêng — cách dễ nhất để thấy một vết xước, một chỗ đục hay một hạt bụi kẹt dưới lớp phủ. Nếu có, nó quay lại bàn mài.